tentoonstelling hwlinie

De Hollandse Waterlinies door een andere bril

In het waterlinielandschap is van alles te zien, van kleine beestjes tot doorkijkjes en van open landschap tot waterwerken. Wat is het verhaal daarachter? Dit ontdek je tijdens ‘De Hollandse Waterlinies door een andere bril’. In deze reizende tentoonstelling bekijk je de Hollandse Waterlinies door een 3D-bril. Dankzij de begeleidende verhalen leer je de Hollandse Waterlinies nog beter kennen!

Spectaculair 3D effect

Sinds de bouw, ruim 200 jaar geleden, vormde de Nieuwe Hollandse Waterlinie de kern van de verdediging van het Koninkrijk der Nederlanden. Bijna 70 jaar later kreeg de Stelling van Amsterdam daar ook een rol in. Deze  3D foto-tentoonstelling toont het unieke erfgoed van het watermanagementsysteem van beide linies dat meer dan 100 jaar lang het geheime verdedigingswapen van Nederland was. Het spectaculaire 3D effect geeft de waterwerken een ruimtelijk en realistisch beeld.

Watermanagement

Het strategisch landschap, het watermanagementsysteem en de militaire werken zijn zo bijzonder dat de Stelling van Amsterdam in 1996 de status van UNESCO Werelderfgoed kreeg. Op 26 juli kreeg de Nieuwe Hollandse Waterlinie ook de UNESCO Werelderfgoed status als uitbreiding op de Stelling van Amsterdam. Beide linies zijn erfgoed van wereldniveau en heten nu samen de Hollandse Waterlinies.

Het watermanagementsysteem bestond uit een doordachte combinatie van honderden inlaatsluizen, damsluizen, waaiersluizen en liniedijken, inclusief het gebruik van de normale civiele schutsluizen, gemalen en polderdijken. Hiermee kon ter verdediging een strook land van ongeveer vijf kilometer breed onder water worden gezet. Ook wel inundatie genoemd.

Inunderen

Beide waterlinies haalden hun kracht uit het onder water zetten van gebieden, zodat vijandelijke troepen het water en de modder vermeden en werden gedwongen de dijken en kanalen te gebruiken. Op deze punten werd de doortocht verhinderd met geschut vanaf de imposante forten.

De waterlinies zijn in verschillende periodes gebouwd en in andere gebieden. De Nieuwe Hollandse Waterlinie is de oudste van de twee (start bouw in 1815), doorsneed twee grote rivieren en lag tegen de Utrechtse Heuvelrug. De Stelling van Amsterdam is jonger (start bouw in 1881) en heeft kanalen en polders die redelijk op dezelfde hoogte liggen.

Een groot deel van de voornamelijk kleine en speciaal gebouwde militaire waterwerken is nog aanwezig in het linielandschap. Ze zijn vooral te vinden in het gebied tussen de forten. Grotendeels zijn het nog open, groene gebieden met vele fiets- en wandelroutes.

Toen & Nu

De inundatiewerken droegen bij aan onze militaire afschrikking, zodat grootmachten als Engeland, Frankrijk en Duitsland niet zonder slag en stoot ons land konden binnenvallen. De waterlinies waren een belangrijk onderdeel van de Nederlandse politiek van een gewapende neutraliteit: “vriend van ieder, die ons in rust laat, maar onmiddellijk de erkende vijand van elk, die onze neutraliteit schendt” (Lt.kol. J.C.C. Den Beer Poortugael, 1878).

Ontdek de waterwerken en laat je verrassen door het meesterschap in watermanagement dat in de 19de eeuw zo’n belangrijke rol speelde in de verdediging van het Koninkrijk der Nederlanden