Verdwenen dorp Nieuwerkerk 


Twee Karolingische bolpotten uit de 8e of 9e eeuw die bij de drooglegging van het Haarlemmermeer zijn gevonden komen mogelijk uit Vennapan of Getzewald, aan het riviertje de Fennapa. Beide dorpjes staan op de goederenlijst van de Maartenskerk van Utrecht, die een opsomming geeft van bezit geschonken in de 8e tot en met 10e eeuw. Vennep betekent waarschijnlijk ‘weide aan het water’.

Door systematische ontginningen in het moerasbossenlandschap oostelijk van Haarlem ontstonden vanaf de 11e eeuw dorpen als Sloten, Osdorp, Nieuwerkerk (aanvankelijk aangeduid als Boesinghelee), Vijfhuizen, Schalkwijk en Rijk.
Toen het veenland inklonk ten koste van landbouw en veeteelt, werd er vanaf de 14e eeuw veen afgestoken om als brandstof (turf) te verkopen. Zo werd een groot deel van het hart van Holland afgegraven. De oevers van de daardoor ontstane meren bij Haarlem kalfden steeds verder af. De vier kleine meren groeiden vanaf 1250 uit tot het grote Haarlemmermeer.

Van de vijftiende tot eind zeventiende eeuw is Nieuwerkerk (tussen Haarlem en Sloten) verschillende keren door het water verwoest en elders weer opgebouwd. Na 1690 kreeg het dorp zijn derde locatie, vlakbij het huidige Lijnden. Toen de Haarlemmermeer uiteindelijk werd drooggelegd waren er nog enkele huizen over.

Van het tot Nieuwerkerk behorende Vijfhuizen restten in de 19e eeuw alleen de huidige eendenkooi en nog enkele huizen. In de nabijheid verrees een nieuw dorp Vijfhuizen. Ook het bij Schalkwijk horende Rijk verdween omstreeks 1600 in de golven. Een beperkt stuk land ten zuiden van Sloten was het enige wat er van overbleef.


Waar staat deze verhalenpaal?

  • Locatie: fietspad aan de Schipholweg naast de doodlopende weg richting adres Schipholweg 695.
  • Coördinaten: 52.352.623.944 / 4.740.030.543
  • Fietsroute: fietsroute Water
  • Fietsknooppunten: tussen 51 en 82

Correctie: NAP -4.2. Het huidige NAPbord wordt vervangen.