De vuurtoren bij Gemaal de Cruquius

Vanwege de drukke scheepvaart vanuit en naar Haarlem over het Haarlemmermeer was er omstreeks 1670 een vuurbaak geplaatst bij de Spaarnemonding onder Heemstede. De vuurbaak stond op een landtong die circa 1250 is ontstaan en bestond uit veengebied dat lag achter de stuwwallen waarop de nederzettingen zoals Heemstede en Haarlem zijn gevestigd.

Rond 1700 werd de houten vuurbaak vervangen door een stenen vuurtoren. De vuurtoren was strategisch geplaatst op de drukste vaarroute over het Haarlemmermeer en had als doel de schepen veilig in de juiste koers te leiden. De vuurtoren was geplaats De vuurtoren had een lantaarn die op olie gestookt werd. Het traktement van de lantaarnopsteker was in de periode tot 1800 70 gulden per jaar. De kosten en het onderhoud werden gecompenseerd door de heffing van tolgelden, die afhankelijk waren van de breedte van het schip. Grote schepen moesten via het Spaarne langs de kolksluis bij Spaarndam naar Amsterdam via het IJ.

In 1774 is door bezuinigingen het innen van tolgeld beperkt tot tolgeld bij de sluis in Spaarndam. Op 7 september 1848 is de vuurtoren geveild en voor 385 gulden verkocht aan de heren van Leeuwen te Leiden, die in de twee weken die daarop volgden de vuurtoren lieten afbreken. De vuurtoren was overbodig geworden na het dichten van de laatste doorvaartopeningen in de ringdijk. Na tweeëneenhalf jaar onderhandelen met het Hoogheemraadschap van Rijnland over de waterstaatkundige aspecten verbonden aan de afsluiting van het Meer, wordt het op 29 mei daadwerkelijk afgesloten van Rijnlands boezem.

Het stoomgemaal de Cruquius is gebouwd op de landtong bij de verdwenen vuurtoren. Het gemaal is hier gebouwd omdat het water uit het Haarlemmermeer geloosd kon worden op de ringvaart en via het Spaarne kon worden afgevoerd naar het IJ. Het stoomgemaal de Cruquius is op 19 april 1949 begonnen met de droogmaking van het meer.


Waar staat deze verhalenpaal?

  • Locatie:  Cruquiusdijk 27, te Cruquius
  • Coordinaten: 103977, 483651                                                                                                                                                    
  • Fietsknooppunten: 53

Heeft u een verhaal bij deze paal? Stuur dit op naar schakelsaandeketting@shmdc.nl


Lees hier meer over de Vuurbaak aan de mond van het Spaarne.